Kwetsbaar? Natuurlijk, maar het moet wel veilig zijn...

Bijgewerkt: jun 14

“Wat pretendeer je eigenlijk?”

Die vraag kreeg ik laatst voor mijn kiezen.

Daar moest ik écht even over nadenken. Wat een rotvraag!

Soms voelt het niet fijn om feedback te krijgen.

Omdat het raakt!


Kwetsbaarheid is soft!

“Kwetsbaarheid? Dat woord gebruik ik niet meer” zei ze, “dat is te soft en heeft een verkeerde bijklank”. Ik denk dat ik begreep wat ze bedoelde, maar ik vroeg me later af of ik het wel met haar eens was. En het verbaasde me ook enigszins dat het een vrouw was die het zei.


Het riep bij mij de vraag op: durf ik me eigenlijk wel kwetsbaar op te stellen? En wat levert dat dan op? En als ik niet kwetsbaar durf te zijn is er kennelijk moed voor nodig.

Foto: Caleb Woods @caleb_woods

Met andere woorden: hoe soft is kwetsbaarheid eigenlijk?


Hoe vaak heb ik niet gehoord (en ook tegen mijzelf gezegd!): “maar het moet wel veilig zijn!”

Dat klinkt plausibel en er zit zeker een kern van waarheid in. Maar ook een valkuil.

Want waar komt die onveiligheid vandaan?


Of anders: waarom voel ik me onveilig?

Slachtoffer of verantwoordelijk?

Voordat je het in de gaten hebt leg je de oorzaak buiten jezelf, waardoor je niet verantwoordelijk hoeft te zijn. Anderen, de omgeving, de situatie maakt het onveilig, dus jij kunt er niets aan doen, dus is het logisch en gerechtvaardigd dat jij je mond houdt.

Kortom: je kruipt in de slachtofferrol. Voor de hand liggend, maar het lost niets op.

Maar precies daar gaat het over bij kwetsbaarheid: namelijk dat jij je ondanks jouw gevoel, jouw beleving van onveiligheid, tóch uitspreekt en over je angst heen stapt.

Kwetsbaarheid vraagt dus om moed, om durf. En die moed is er pas als jij jezelf, jouw ego aan de kant wilt te zetten en bereid bent om over je angst heen te stappen. Als je bereid bent de reactie, welke reactie dan ook, los te laten. Het begint bij jouw keuze, jouw inzet, jouw intentie. En jouw overtuiging.

Of de situatie inderdaad onveilig of gewelddadig is, is maar de vraag. Het kan, maar hoe weet je dat?

Soms hangt de spanning in de lucht. Je vraagt je af: "wat wordt er NIET gezegd?". De olifant in de kamer. Dat is vaker angst dan gewelddadigheid. En misschien zit de onveiligheid vooral in je eigen hoofd, in je eigen lijf. Je zit met allerlei aannames ("als ik iets zeg gaat het escaleren"), of gevoelens en gedachten (en herinneringen) van schaamte, veroordeling en afwijzing.

Maar als je het niet uitprobeert kom je er wellicht niet achter “of het wel veilig is”.

Misschien creëer je die veiligheid wel door je uit te spreken!

Pretenties

Ik ben opgevoed met de mantra “wat zullen anderen wel niet van je denken”. Ik ben er heel zeker van dat mijn moeder het goed heeft bedoeld, maar voor mij was het destijds verstikkend en (emotioneel) dodelijk!

Foto: Jonathan Hoxmark @hoxmark

Ik ben het zelf gaan geloven. Ik moest iedereen ‘pleasen’ en niemand mocht iets van mij vinden of kritiek op me hebben. Imperfectie was onverdraagzaam. Ik werd verslaafd aan complimenten en had vooral kritiek op anderen, want ik pretendeerde perfect te zijn. Maar door anderen te veroordelen oordeelde ik over mezelf en deugde ik zelf ook niet.


En dat heeft lang geduurd. Té lang!

Wat pretendeerde ik eigenlijk?

Ik moest volmaakt zijn - imperfectie was onverdraagzaam

En toch: de omgeving

Had het dan niets met mijn omgeving te maken? Jazeker, ook. Mijn gevoel van onveiligheid werd versterkt door een omgeving waarin schuld, schaamte en oordeel tastbaar waren in gedrag en taal. Die omgeving voelde (én was) helemaal niet veilig. Dus werden alledaagse én minder alledaagse problemen, persoonlijke worstelingen, onzekerheden en fouten angstvallig weggezwegen.

Er werd gepretendeerd dat je volmaakt moest zijn. Vooral aan de buitenkant natuurlijk. Daardoor ontstond een ongezonde, giftige sfeer waarin geen echte, open verbinding was en waarin kwetsbaarheid niet als kracht werd gehonoreerd, maar als een weg naar de schandpaal. Mijn vertrouwen en zelfvertrouwen waren daardoor ver te zoeken. En dat was dood-vermoeiend, emotioneel killing.

"Wat zullen anderen wel niet van je denken?"

Die herinnering, dat script, dat patroon heb ik (onbewust) meegenomen naar omgevingen waar het wél veilig was om eerlijk en kwetsbaar te zijn. Tóch voelde ik me ook daar niet echt veilig. Het script van vroeger draaide overuren in mijn hoofd. Had ik eerder mijn mond open gedaan dan was gebleken dat het veilig genoeg was en dat kwetsbaarheid wel gewaardeerd werd. Dan had ik ook meer wezenlijks kunnen bijdragen. Gemiste kansen dus! Dat waren de kosten.

En dus toch: mijn verantwoordelijkheid

Vraag is dus: Hoe denk ik over mijzelf? Welke (belemmerende) overtuigingen heb ik? Wat houdt mij tegen?

Marshall Rosenberg (Nonviolent Communication) zegt het zo:

“Wat anderen zeggen kan wel de aanleiding maar nooit de oorzaak zijn van onze gevoelens. Het zijn onze eigen gedachten die ons veroordelen.”

Ik heb teams gezien waar het onveilig voelde. Een cultuur van schuld, schaamte en verwijten. Maar ook onmacht. Misschien zit je er zelf wel middenin. Vaak herken je het door cynisme, flauwe grappen, drukke of juist zwijgende mensen. Wat doe jij?


Als er veiligheid in een groep of een team moet worden ontwikkeld, ligt er misschien een eerste verantwoordelijkheid bij de leider. Maar wie is de leider? Is dat niet degene die de leiding neemt, moed toont en voorop loopt in (kwetsbaar) gedrag?

Misschien ben jij dat wel...


Doorbraak

Want hoe vaak heb ik inmiddels al niet meegemaakt dat wanneer ik, of iemand anders begint zich kwetsbaar op te stellen, zich eerlijk te uiten, authentiek, zonder verwijt, dit ook een uitnodiging is voor anderen, waardoor de sfeer ineens omslaat naar vertrouwen en verbinding en anderen ook hun kwetsbaarheid durven te tonen.

Het moment van een doorbraak.

Energie gaat stromen (tranen vaak ook) en wat vast zat komt ineens los. Er ontstaat veiligheid: begrip, ruimte voor verschillen, voor beweging, voor nieuwe inzichten en voor de toekomst. Dat zijn momenten waarvan ik intens geniet. Ik voel dat in mijn lijf.

Foto: Sammie Vasquez @sammieeev

Moed tonen

Het valt niet mee om moed te tonen, je eerlijk en authentiek uit te spreken terwijl je het gevoel hebt dat je ‘kop eraf kan gaan’. Misschien is dat wel wat er in jouw team of in jouw verleden gebeurd is. Ik kom ze in ieder geval ook in mijn coachingspraktijk tegen. Er valt iets te overwinnen. Dat vraagt om moed. Leiderschap.

Maar wie weet wat jij teweeg kunt brengen. Het is een risico, maar het levert vaak prachtige, verrassende momenten op van doorbraak, opluchting en toenemend vertrouwen, waardoor teams beter - efficiënter jawel! - en met meer plezier gaan samenwerken en presteren.

En ben jij nog steeds OK!

Ook als jouw kwetsbaarheid, jouw initiatief niet gewaardeerd wordt heb je in ieder geval moed getoond en heb je weer iets geleerd. En jij bent nog steeds OK!


Gerrit ten Haaken

ExecutiveAngel.nl

#kwetsbaarheid #leiderschap #communicatie #teams #organisaties


35 keer bekeken

Executive Angel Coach Advies DGA's Hilversum

  • LinkedIn Social Icon
  • Facebook
  • Twitter

©2019 door GwizzPR